Srbi u Americi 1815-2010

2500,00 RSD

Autori: Dušan Lopušina, Marko Lopušina
Broj strana / Povez / Pismo:
592 / Tvrd / Latinica
Dimenzije: 21 x 22 cm
ISBN: 978-86-515-0476-4
Godina izdavanja: 2010.

O knjizi "Srbi u Americi 1815-2010"

OSVAJANJE INDIJANSKE ZEMLJE
Već dve stotine godina Srbi osvajaju zemlju koju su belci oteli od Indijanaca. U Ameriku su prvo odlazili bokeljski mornari, srpski misionari i avanturisti, brdska sirotinja sa Balkana, seljaci i radnici. Prvi Srbin koji je zvanično naselio Ameriku bio je Vojvođanin i zvao se Đorđe Šagić. Srpski do­se­lje­ni­ci su američko tlo na­se­lja­va­li početkom XIX veka kada su ulazili u ju­žne države, Luizijanu, Teksas i Novi Meksiko, tada pod Špa­ni­jom i Fran­cus­kom. Ulazilo se preko Kalifornije, jer je ona bila poljoprivredni raj, a potom i zlatni rudnik, pa su srpski pioniri naseljavali zapadne gradove, Los Anđeles i San Francisko. I lagano se širili prema kontinentalnom delu, ka Nevadi, Juti, Montani, Arizoni i Pensilvaniji. U ovim državama Srbi osnivaju svoja prva nacionalna društva, podižu crkvu Sveti Sava u DŽeksonu i otvaraju redakcije svojih novina, ali, na žalost, i prva groblja.

Prva seoba Srba ka Americi od oko 150.000 ljudi trajala je sve do Prvog svetskog rata. Malo ko je od tih Srba tada uspeo da ostvari priželjkivani san, da se obogati i vrati kući, jer su uglavnom okopavali njive, dubili rudarske jame i kopali svoje grobove. Razočarani Srbi su zato ispevali pesmu u kojoj je ta daleka Amerika, ljudska čemerika.

Ubrzana industrijalizacija SAD na početku XX veka pomerila je američke Srbe iz Kalifornije na istok u Pensilvaniju i Ilinoisu, jer je u njenim njivama, a posebno u rudnicima i čeličanama bilo dosta posla. Ekonomski razvoj Amerike je privukao i nove doseljenike iz srpskih zemalja, koji su ulazili sa istočne obale u okolna rudarska naselja i novi industrijski centar Geru kod Čikaga. Ova seoba, koja je trajala do početka Drugog svetskog rata, nije bila masovna, jer ekonomska recesija i stroge kvote za doseljenike nisu svim Srbima pružali šansu da se usele u Ameriku.

U tom periodu uzbuđeni zbog ratnih dogfađanja na Balkanu i posebno u otadžbini, američki Srbi formiraju prvu nacionalnu i političku organizaciju Srpsku narodnu odbranu – SNO. Po zav­ršet­ku rata 1945. započeo je treći talas useljavanja Srba u SAD, koji je trajao punih dvadeset godina. Tada se uselilo se oko 250.000 bivših ratnih zarobljenika, izbeglica i raseljenih lica, protivnika komunizma u novoj Jugoslaviji, kojima je Amerika davala prividni status političkih emigranata. NJihova glavna američka luka bio je NJujork, iz kog su se Srbi selili duž Čikaškog basena i Kalifornije. U Čikagu je bilo sedište Srpske pravoslavne crkve i Srpske narodne odbrane, u Pitsburgu je bilo Srpski narodni savez, u NJujorku je delovalo Udru­že­nja bo­ra­ca Ju­go­slo­ven­ske kra­ljev­ske voj­ske.

Odbegli monarhisti, pripadnici nacionalnih snaga i antikomunisti, koji nisu želeli da žive u Titovoj Jugoslaviji, u Americi su sredinom 20. veka stvorili izuzetno snažnu srpsku koloniju. Podigli su stotinak pravoslavnih hramova i ojačali srpsku koloniju u SAD. Sa velikim trpljenjem dočekali su Titove ekonomske migrante, a sa odušveljenjem Miloševićeve iseljenike.

Pre­ma po­pi­su sta­no­vniš­tva SAD u 1990. go­di­ni, kao Srbi i Ju­go­slo­ve­ni registrovano je oko 380.000 naših ljudi. Uznemireni zbog albanskog secesionizma na Kosovu i Metohiji, zapadnog rasturanja zemlje i medijskog rata protiv srpskog naroda, naši iseljenici su 7. decembra 1990. u Klivlendu stvorili novu srpsku političku asocijaciju Kongres srpskog ujedinjenja – KSU.

Američkim Srbima su se u petom talasu doseljavanja, koji je izazvan građanskim ratom 1991. i raspadom SFRJ, iz otadžbinskih zemalja počeli da se pridružuju vojni begunci, izbeglice, stručnjaci i mlada srpska inteligencija. Prva stanica novih doseljenika u Americi bili su grad Tuson u Arizoni, Čikago i okolna mesta, zatim Detroit, Pitsburg, NJujork, Los Anđelos i San Francisko. U SAD prema popisu danas živi oko 560.000 Srba. Srpska kolonija sa pola miliona duša u velikoj Americi ima status “male etničke zajednice”.

Srbi su za dva veka osvajanja bivše indijanske zemlje uspeli da postanu deo istorije Sjedinjenih Američkih Država. Tu istoriju prvi su ispisivali brodski slepi putnik Đorđe Šagić, episkopi Dabović, Mardarije, Nikolaj, Dionisije, naučnici Mihailo Pupin i Nikola Tesla, patriota Mihailo Dučić i pesnik Jovan Dučić, kralj Petar II Karađorđević, princ Andreja i kneginja Jelisaveta, četničke vojvode Đujić, Jevđević, Đurišić, košarkaški genije Petar Pit Maravić, filmski umetnik i oskarovac Mladen Sekulović, poznat kao Karl Malden, pisci Vilijam Jovanović, Čarls Simić i Stiv Tešić. I političari Majk Stepović, Helen Delić Bentli, Miroslav Đorđević.

A potom čarobnjaci kičice Arso Ivanović, Sava Rakočević, pisci Borivoje Karapandžić, Milorad i Slobodan Drašković, Nikola Moravčević, Nataša Radojčić, načinik Bogdan Maglić, košarkaški div Vlade Divac, plivački šampion Milorad Čavić, mladi genijalni pronalazač Marko Popović i mnogi drugi znameniti ljudi.

Srbi danas u Americi imaju pet dobitnika Oskara, trojicu vlasnika Pulicerove nagrade, dva kongresmena i jednog guvernera, ali i stotinak vrhunskih profesora, reditelja, glumaca, muzičara i sportista. Uspelo nam je da Holivud pretvorimo u srpsko selo. I da na američke univerzitete uselimo preko 2.000 studenata, za koje se tvrdi da su nove Tesle.

Mnogi od njih su se povremeno ili trajno vratili u otadžbinu. Neki da žive u Srbiji, a neki da u srpskim zemljama potraže svoje davno izgubljene korene. Koliko danas ima Srba u SAD utvrdiće popis stanovnika, koji je počeo u proleće 2010. godine. Srpska organizacija Kongres srpskog ujedinjenja je tim povodom poveo kampanju da se Srbi u popisu izjasne i potvrde svoje srpsko poreklo. Očekuje se da nas bude najmanje milion u SAD.

Najvažnije od svega je da su američki Srbi sačuvali svoj nacionalni identitet i nisu se utopili u veliku Ameriku. Tome je ponajviše doprinela Srpska pravoslavna crkva, koja je za jesen 2010. priredila doček novog srpskog patrijarta Irineja. Jer, NJegova svetost patrijarh srpski gospodin Irinej treba da dođe prvi put u SAD na proslavu sto godina od osnivanja hrama Sveti Sava u San Gabrijelu, u državi Kalifornija, gde se naselio prvi Srbin pre dva veka..

Kada je u proleće 2010. američki fotograf Lari Malete iz Hjustona, odlučio da poseti zemlju rođenja njegovog čukundede Đorđa Šagića i prvog srpskog pionira u SAD, poznatijeg kao DŽordž Fišer, točak srpske istorije u Americi pokrenuo se unatrag. Ova knjiga ima samo nameru da otkrije i prikaže deo te bogate srpske istorije u Americi.

Autori

Na Vidovdan 28. jun 2010. godine